РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ТАНЫМДЫҚ ПОРТАЛЫ
Факультативтік жоспар / Бастауыш сынып
29 желтоқсан 2017
374
0

"Қорқыт" Қысқа мерзімді сабақ жоспары

Таңдау пәні: Шешендік өнер

Тақырыбы: Қорқыттың нақыл сөздері

   Күні: 18.10

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  СЫНЫП:  3 сынып

Қатысқандар саны: 17

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Оқушыларға VІІІ-ІХ ғасырлардың көне мәдениет ескерткіші болып табылатын Қорқыт ата кітабы туралы әдеби білім беру. Қорқыттың білімдар, ақылгөй, ойшыл, зиялы, ірі тұлға екенін оқушылар жеткізу.
Дамытушылығы: Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру. Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру.

Тәрбиелілігі: Оқушыларды еліміздің тарихын қастерлеуге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу. Өнер адамына, еліне, тарихына, табиғатына, тілге деген сезімін ояту.

Көрнекілігі: Қорқыттың суреті. Слайд. «Бес жол өлең» әдісі.Қорқыттың күйлері

Сабақ мақсаттары

 

Барлық оқушылар:  Қарақожа ұлы Қорқыт Ата қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданына қарасты Сырдария өзенінің төменгі жағасында, Жаңакент /Иеникент/ қаласында /VIII—IX ғ. ғ,/ өмір сүрген. Өз халқының, бақыты үшін ’Жер ұйығын" іздеп, көптің муддесін көздеген Қорқыт Ата — ақын, жырау, композитор, әнші, күйші, қобызшы, өз дәуірінің ойшылы болған адам екенін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі: Аңыз бойынша, анасы Алтыншаш Қорқытты құрсағында үш жыл бойы көтеріп жүріпті. Жылына бір рет толғақ қысып отырады екен. Қорқыт дүниеге келер алдында әлемді үш күн, үш түн бойы көзге түртсе көргісіз қараңғылық басады. Сұрапыл қара дауыл соғып, ел-жұртты қорқыныш сезімі билеген. Осыған орай баланың атын “Қорқыт” деп қойған атын тыңдап өседі.

Кейбір оқушылар: Аңыз әңгімелерде Қорқыт Ата өзінің желмаясына мініп, халыққа мәңгілік бақыт әкелетін жерұйықты іздеген данагөй ойшыл. Зерттеуші Е.Тұрсыновтың түсіндіруі бойынша, бұл жердегі желмая қобыздың рәміздік бейнесі болып табылады. Өйткені ол мәңгілік өмірді қобыздың сарынынан табады.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі. жүйелеп сөйлеуге жаттықтыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Қорқыттың нақыл сөздер. Ажал. Күй. Қобыз. Жыр.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

 

Талқылауға арналған тармақтар: Қорқыттың дүниеге келуі.

 

Қорқыттың күйлері. Сөзжұмбақ « Қорқыт»

 

Жазылым бойынша ұсыныстар:Он екі тарау жыры.Тест жұмыстары

 

Алдыңғы тақырып

Әл-Фарабидің еңбектері

                                                               Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

« Шаттық шеңбері» Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

         Ортасы

 

     « Тыңдалым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

        « Айтылым»

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    

   « Оқылым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 « Жазылым»

Қарақожа ұлы Қорқыт Ата қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданына қарасты Сырдария өзенінің төменгі жағасында, Жаңакент /Иеникент/ қаласында /VIII—IX ғ. ғ,/ өмір сүрген. Өз халқының, бақыты үшін ’Жер ұйығын" іздеп, көптің муддесін көздеген Қорқыт Ата — ақын, жырау, композитор, әнші, күйші, қобызшы, өз дәуірінің ойшылы болған адам. Бұл жаңа қала Сыр өзенінің Арал теңізіне қүйылар жерінде тұрғандықтан, қазақ халқы оны Су аяғы — Ер қорқыт" деп те атаған. Тарихи жазба мәліметтер мен халық шежіресі бойынша Корқыттың әкесі Қарақожа оғыз тайпасына жататын Баят дейтін рудан шыққан, ал шешесі қазақ қурамына кіретін қыпшақ қызы, оның туған жері қәзіргі Қостанай облысының Аят өзені. Қазақтың аңыз-ертегілерінде Корқыттың туған күнін өте қорқынышты етіп көрсетеді. Ол күні алай-түлей боран соғады, нөсерлі жауын құяды, күн тұтылғандай, айналаны қара түнек басып, үш күнге дейін күннің көзі ашылмайды. Қаратауды қаптаған қалың бұлттан күн күркіреп, жұрттың құтын қашырып, зәресін ұшырады Халық аңыздары мен жазба деректерге және өзінің ғылыми еңбектеріне сүйенген қазақтың академик ғалымы Ә. X. Марғұланның мәлімдеуінде Қорқыттың шешесі нәрестені тоғыз күн ұдайы қатты толғатып, ерекше бір ғаламат қорқынышты жағдайда өмірге әкелгенін айтады. Сырдарияның жағасы мен Қаратаудың айналасын қара тұман бұлт басып, күн тұтылады. Сондықтан Қорқыт туған бұл үрейлі қара түнек күнді халық «Қараспан» деп атаған. Сұрапыл дүлейден, қара түнектен, қорыққан халық жаңа туған балаға «Қорқыт» деп ат қойған. Мағынасы «Қорқыт, қорқытты» деген ұғым береді Махмуд Қашқаридың айтуынша,, халық өлеңдерінде, «Оғызнама» жырында Қорқыттың туғаны ерекше сипатталады. Мұны академик Ә. X. Марғұлан да қуаттайды. Сырдарияға жақын Қаратау төңірегінде өмірге келген Қорқыт туғанда сөйлеп туыпты. Ол тауды Қарашық /Қаратау/ немесе «Қараспан» деп атаған. Бұл жөнінде халық аузында сақталған мынадай өлең де бар: Қорқыт туар кезінде, Қараспанды су алған, Қара жерді құм алған. Ол туарда ел қорқып, Туған соң әбден қуанған.

Жырлары. Он екі тарау жыры

1.Дерсеханұлы Бұқаш  туралы жыр

2.Салор Қазан үйінің шабылғаны  туралы.

3.Қам Бурабекұлы Бамсы   Бейрек  әңгімесі.

4.Қазанбекұлы Оразбектің тұтқын болуы.

5.Доқа Қожаұлы Дели Домрул әңгімесі.

6.Қазылық Қожаұлы Икенекбек әңгімесі.

7.Қаңлы Қожаұлы Торалы әңгімесі.

8.Бисаттың Төбекөзді өлтіруі.

9.Бегілұлы Еміре әңгімесі.

10.Үйсін Қожаұлы Секірек әңгімесі.

11.Салор Қазанның  тұтқын болуы.

12.Бейректі өлтіргеннің  баяны.

 Қорқыттың күйлері

Қорқыт бабаның «Ұшардың ұлуы», «Аққу», «Кілем жайған», «Желмая», «Әупбай», «Башпай» т.б. он шақты күйін қобызшылар сақтап қалған. Қорқытты ажалдан құтқарған қобызы болғандықтан, кейінгі бақсылар ауруды қобызбен емдейтін болған.

              Қанатты  сөздер

Қыз анадан көрмейінше, өнеге алмас,

Ұл атадан көрмейінше, сапар шекпес;

Дәулетті ұлыңболса, ошағыңныңқоры болар,

Дәулетсіз ұл болса, ошағыңныңқоры болар;

Жер қадірін ел біледі, ел қадірін ер біледі;

Құлан құдыққа құласа, құрбақа құлағында ойнайды;

Көңілі пасықерде дәулет болмас;

Қар қаншама қалыңжауғанмен - жазға бармас;

Ата даңқын шығарып, өзініңтегін қуған балаға ешкім жетпейді.

Топпен жұмыс

І – топ

Қорқыттың күйлері

ІІ- топ

«Бес жолды өлең» әдісі
1.Қорқыт
2.Күйші, қобызшы, данагөй, балгер
3.Армандады, қиналды, күй шығарды.
4.Қорқыт - мәңгілік өмірді іздеуші.
5.Адам

ІІІ – топ «Қорқыт ата» сөзінен бірнеше сөз құрастыру.

 

Қорқыттың суреті. Слайд. «Бес жол өлең» әдісі

Жырлары. Он екі тарау жыры.

Қорқыттың күйлері

С  ө   з  ж  ұ  м  б  а қ

         « Қорқыт»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

          Аяқталуы

 

 

  

Тест тапсырмасы 
1.    Қорқыт ата кім?
а)   Хан, әмірші
ә)    Батыр, қолбасшы
б)   Жырау, күйші
в)    Жазушы, ақылшы

2.    Аңыз әңгімелердің ертегіден айырмашылығын көрсетіңдер:

а)    Кейіпкерлері тарихта болған адамдар
ә)    Қиялдан туған адамдар
б)    Қысқа айтылуы
в)    Көлемінің шағындығы
3.    Қорқыт өмір сүрген ғасыр
а)    ІХ ғасыр
ә)    Х ғасыр
б)    ХІ ғасыр
в)    ҮІІІ ғасыр

4.    Қорқыттың күйі:

а)    «Аққу»
ә)    «Адай»
б)   «Ақ жауын»
в)    «Желмая»
5.    «Қорқыт ата кітабы» қанша жырдан тұрады?
а)    9;
ә)   10;
б)   11;
в)  12;

 

 

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
Ескерткіші Қорқыт атаға арнап 1980 ж. Қызылорда облысының Жосалы стансасынан 18 km жерде, Қорқыт разъезінің түбінде архитектуралық ескерткіш орнатылды. Архиторлары — сәулетші Б. А. Ыбыраев, физикадан ғалым С. И. Исатаев. Ескерткіш темір бетоннан жасалған 4 тік көктастан (стеладан) тұрады, биіктігі 8 m. Жоғарғы жағында аузы кең түтіктер орнатылған. Аузы кең орталық тесікке келіп түйісетін 40 металл түтік жел соққан кезде қобыз сарынымен үндес дыбыс шығарады.Қорқыт- түркілердің оғыз ұлысынан шыққан асқан сәуегей, бақсы, күйшілік, жыраулық өнердің атасы. Қобыз аспабын алғаш жасап, тартқан адам дейді. Жиырма жасқа жеткенде түс көріп, түсіндегі ақ киімді кісі: «Қырықтан артық өмір сүрмейсің», -деген соң, нағашылары сыйлаған желмаяға мініп алып, өлмейтін жер іздейді. Қайда барса да, алдынан жер қазып жатқан адамдар шығады. «Бұл не?-деп сұраса, олар: «Бұл – Қорқыттың көрі,-деп жауап береді. Жан сақтауға жер қалмаған соң, Сыр суының үстіне кілемін төсеп, аңыратып қобыз тартады. Оның жанын алуға келген ажал күйдің әсерінен неге келгенін ұмытып, тұрып қалады. Қорқыт қалғып кеткен  кезде ғана қайрақ жылан болып келіп шағады.

Пәнаралық байланыс.
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері.
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс.

Оқушылардың топтық жұмыс жасау арқылы бірлескен қарым-қатынас орнады.

 

                     Оқушыларды мадақтау.

Сабақ әдебиеттік оқу, тарих, бейнелеу  пәнімен тығыз байланысты құрылды.

 

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

 

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.  Сол ұяшықтағы сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Сұрақтарға жауап беру

1) Қорқыт ата кім болған?

     а) Ол қандай қасиетімен ел есінде қалған?

     ә) Қорқыт ата өлімнен қашып құтыла алды ма?

2) Өмірде өлмейтін не нәрсе?

3) Қорқыттың нақыл сөздерінің мағынасын түсініп қараңдар.

4) Нақыл сөздердің қазіргі мақал-мәтелдермен ұқсастығы бар ма?  

Сабақтың соңында алған әсерлерін стикерлерге жазу. Оқушылар стикерлерге жазып іледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

университет.1993 жылдан бастап Әбу Насыр Әл-Фараби атымен атанған. Әл-Фараби даңғылы,Әл-Фараби сауда үйі.
5. Ғалымның 1100 жылдық мерей тойы қай қалаларда аталып өтті?
1975 жылы Мәскеу мен Бағдад шаһарында.
6. Әл-Фараби қолжазбалары бар ма? Қайда тапсырылған?
Қазақстан тәуелсіз ел болғалы Фараби қолжазбалары алғашқыда Ираннан тауып әкелген.Алматыда ұлттық университетінің кітапханасына тапсырылған.

 

« Екі жұлдыз, бір тілек.

           

 

Таңдау пәні: Шешендік өнер

Тақырыбы: Қорқыттың нақыл сөздері

   Күні: 18.10

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  СЫНЫП:  3 сынып

Қатысқандар саны: 17

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Оқушыларға VІІІ-ІХ ғасырлардың көне мәдениет ескерткіші болып табылатын Қорқыт ата кітабы туралы әдеби білім беру. Қорқыттың білімдар, ақылгөй, ойшыл, зиялы, ірі тұлға екенін оқушылар жеткізу.
Дамытушылығы: Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру. Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру.

Тәрбиелілігі: Оқушыларды еліміздің тарихын қастерлеуге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу. Өнер адамына, еліне, тарихына, табиғатына, тілге деген сезімін ояту.

Көрнекілігі: Қорқыттың суреті. Слайд. «Бес жол өлең» әдісі.Қорқыттың күйлері

Сабақ мақсаттары

 

Барлық оқушылар:  Қарақожа ұлы Қорқыт Ата қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданына қарасты Сырдария өзенінің төменгі жағасында, Жаңакент /Иеникент/ қаласында /VIII—IX ғ. ғ,/ өмір сүрген. Өз халқының, бақыты үшін ’Жер ұйығын" іздеп, көптің муддесін көздеген Қорқыт Ата — ақын, жырау, композитор, әнші, күйші, қобызшы, өз дәуірінің ойшылы болған адам екенін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі: Аңыз бойынша, анасы Алтыншаш Қорқытты құрсағында үш жыл бойы көтеріп жүріпті. Жылына бір рет толғақ қысып отырады екен. Қорқыт дүниеге келер алдында әлемді үш күн, үш түн бойы көзге түртсе көргісіз қараңғылық басады. Сұрапыл қара дауыл соғып, ел-жұртты қорқыныш сезімі билеген. Осыған орай баланың атын “Қорқыт” деп қойған атын тыңдап өседі.

Кейбір оқушылар: Аңыз әңгімелерде Қорқыт Ата өзінің желмаясына мініп, халыққа мәңгілік бақыт әкелетін жерұйықты іздеген данагөй ойшыл. Зерттеуші Е.Тұрсыновтың түсіндіруі бойынша, бұл жердегі желмая қобыздың рәміздік бейнесі болып табылады. Өйткені ол мәңгілік өмірді қобыздың сарынынан табады.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі. жүйелеп сөйлеуге жаттықтыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Қорқыттың нақыл сөздер. Ажал. Күй. Қобыз. Жыр.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

 

Талқылауға арналған тармақтар: Қорқыттың дүниеге келуі.

 

Қорқыттың күйлері. Сөзжұмбақ « Қорқыт»

 

Жазылым бойынша ұсыныстар:Он екі тарау жыры.Тест жұмыстары

 

Алдыңғы тақырып

Әл-Фарабидің еңбектері

                                                               Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

« Шаттық шеңбері» Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

         Ортасы

 

     « Тыңдалым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

        « Айтылым»

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    

   « Оқылым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 « Жазылым»

Қарақожа ұлы Қорқыт Ата қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданына қарасты Сырдария өзенінің төменгі жағасында, Жаңакент /Иеникент/ қаласында /VIII—IX ғ. ғ,/ өмір сүрген. Өз халқының, бақыты үшін ’Жер ұйығын" іздеп, көптің муддесін көздеген Қорқыт Ата — ақын, жырау, композитор, әнші, күйші, қобызшы, өз дәуірінің ойшылы болған адам. Бұл жаңа қала Сыр өзенінің Арал теңізіне қүйылар жерінде тұрғандықтан, қазақ халқы оны Су аяғы — Ер қорқыт" деп те атаған. Тарихи жазба мәліметтер мен халық шежіресі бойынша Корқыттың әкесі Қарақожа оғыз тайпасына жататын Баят дейтін рудан шыққан, ал шешесі қазақ қурамына кіретін қыпшақ қызы, оның туған жері қәзіргі Қостанай облысының Аят өзені. Қазақтың аңыз-ертегілерінде Корқыттың туған күнін өте қорқынышты етіп көрсетеді. Ол күні алай-түлей боран соғады, нөсерлі жауын құяды, күн тұтылғандай, айналаны қара түнек басып, үш күнге дейін күннің көзі ашылмайды. Қаратауды қаптаған қалың бұлттан күн күркіреп, жұрттың құтын қашырып, зәресін ұшырады Халық аңыздары мен жазба деректерге және өзінің ғылыми еңбектеріне сүйенген қазақтың академик ғалымы Ә. X. Марғұланның мәлімдеуінде Қорқыттың шешесі нәрестені тоғыз күн ұдайы қатты толғатып, ерекше бір ғаламат қорқынышты жағдайда өмірге әкелгенін айтады. Сырдарияның жағасы мен Қаратаудың айналасын қара тұман бұлт басып, күн тұтылады. Сондықтан Қорқыт туған бұл үрейлі қара түнек күнді халық «Қараспан» деп атаған. Сұрапыл дүлейден, қара түнектен, қорыққан халық жаңа туған балаға «Қорқыт» деп ат қойған. Мағынасы «Қорқыт, қорқытты» деген ұғым береді Махмуд Қашқаридың айтуынша,, халық өлеңдерінде, «Оғызнама» жырында Қорқыттың туғаны ерекше сипатталады. Мұны академик Ә. X. Марғұлан да қуаттайды. Сырдарияға жақын Қаратау төңірегінде өмірге келген Қорқыт туғанда сөйлеп туыпты. Ол тауды Қарашық /Қаратау/ немесе «Қараспан» деп атаған. Бұл жөнінде халық аузында сақталған мынадай өлең де бар: Қорқыт туар кезінде, Қараспанды су алған, Қара жерді құм алған. Ол туарда ел қорқып, Туған соң әбден қуанған.

Жырлары. Он екі тарау жыры

1.Дерсеханұлы Бұқаш  туралы жыр

2.Салор Қазан үйінің шабылғаны  туралы.

3.Қам Бурабекұлы Бамсы   Бейрек  әңгімесі.

4.Қазанбекұлы Оразбектің тұтқын болуы.

5.Доқа Қожаұлы Дели Домрул әңгімесі.

6.Қазылық Қожаұлы Икенекбек әңгімесі.

7.Қаңлы Қожаұлы Торалы әңгімесі.

8.Бисаттың Төбекөзді өлтіруі.

9.Бегілұлы Еміре әңгімесі.

10.Үйсін Қожаұлы Секірек әңгімесі.

11.Салор Қазанның  тұтқын болуы.

12.Бейректі өлтіргеннің  баяны.

 Қорқыттың күйлері

Қорқыт бабаның «Ұшардың ұлуы», «Аққу», «Кілем жайған», «Желмая», «Әупбай», «Башпай» т.б. он шақты күйін қобызшылар сақтап қалған. Қорқытты ажалдан құтқарған қобызы болғандықтан, кейінгі бақсылар ауруды қобызбен емдейтін болған.

              Қанатты  сөздер

Қыз анадан көрмейінше, өнеге алмас,

Ұл атадан көрмейінше, сапар шекпес;

Дәулетті ұлыңболса, ошағыңныңқоры болар,

Дәулетсіз ұл болса, ошағыңныңқоры болар;

Жер қадірін ел біледі, ел қадірін ер біледі;

Құлан құдыққа құласа, құрбақа құлағында ойнайды;

Көңілі пасықерде дәулет болмас;

Қар қаншама қалыңжауғанмен - жазға бармас;

Ата даңқын шығарып, өзініңтегін қуған балаға ешкім жетпейді.

Топпен жұмыс

І – топ

Қорқыттың күйлері

ІІ- топ

«Бес жолды өлең» әдісі
1.Қорқыт
2.Күйші, қобызшы, данагөй, балгер
3.Армандады, қиналды, күй шығарды.
4.Қорқыт - мәңгілік өмірді іздеуші.
5.Адам

ІІІ – топ «Қорқыт ата» сөзінен бірнеше сөз құрастыру.

 

Қорқыттың суреті. Слайд. «Бес жол өлең» әдісі

Жырлары. Он екі тарау жыры.

Қорқыттың күйлері

С  ө   з  ж  ұ  м  б  а қ

         « Қорқыт»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

          Аяқталуы

 

 

  

Тест тапсырмасы 
1.    Қорқыт ата кім?
а)   Хан, әмірші
ә)    Батыр, қолбасшы
б)   Жырау, күйші
в)    Жазушы, ақылшы

2.    Аңыз әңгімелердің ертегіден айырмашылығын көрсетіңдер:

а)    Кейіпкерлері тарихта болған адамдар
ә)    Қиялдан туған адамдар
б)    Қысқа айтылуы
в)    Көлемінің шағындығы
3.    Қорқыт өмір сүрген ғасыр
а)    ІХ ғасыр
ә)    Х ғасыр
б)    ХІ ғасыр
в)    ҮІІІ ғасыр

4.    Қорқыттың күйі:

а)    «Аққу»
ә)    «Адай»
б)   «Ақ жауын»
в)    «Желмая»
5.    «Қорқыт ата кітабы» қанша жырдан тұрады?
а)    9;
ә)   10;
б)   11;
в)  12;

 

 

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
Ескерткіші Қорқыт атаға арнап 1980 ж. Қызылорда облысының Жосалы стансасынан 18 km жерде, Қорқыт разъезінің түбінде архитектуралық ескерткіш орнатылды. Архиторлары — сәулетші Б. А. Ыбыраев, физикадан ғалым С. И. Исатаев. Ескерткіш темір бетоннан жасалған 4 тік көктастан (стеладан) тұрады, биіктігі 8 m. Жоғарғы жағында аузы кең түтіктер орнатылған. Аузы кең орталық тесікке келіп түйісетін 40 металл түтік жел соққан кезде қобыз сарынымен үндес дыбыс шығарады.Қорқыт- түркілердің оғыз ұлысынан шыққан асқан сәуегей, бақсы, күйшілік, жыраулық өнердің атасы. Қобыз аспабын алғаш жасап, тартқан адам дейді. Жиырма жасқа жеткенде түс көріп, түсіндегі ақ киімді кісі: «Қырықтан артық өмір сүрмейсің», -деген соң, нағашылары сыйлаған желмаяға мініп алып, өлмейтін жер іздейді. Қайда барса да, алдынан жер қазып жатқан адамдар шығады. «Бұл не?-деп сұраса, олар: «Бұл – Қорқыттың көрі,-деп жауап береді. Жан сақтауға жер қалмаған соң, Сыр суының үстіне кілемін төсеп, аңыратып қобыз тартады. Оның жанын алуға келген ажал күйдің әсерінен неге келгенін ұмытып, тұрып қалады. Қорқыт қалғып кеткен  кезде ғана қайрақ жылан болып келіп шағады.

Пәнаралық байланыс.
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері.
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс.

Оқушылардың топтық жұмыс жасау арқылы бірлескен қарым-қатынас орнады.

 

                     Оқушыларды мадақтау.

Сабақ әдебиеттік оқу, тарих, бейнелеу  пәнімен тығыз байланысты құрылды.

 

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

 

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.  Сол ұяшықтағы сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

Сұрақтарға жауап беру

1) Қорқыт ата кім болған?

     а) Ол қандай қасиетімен ел есінде қалған?

     ә) Қорқыт ата өлімнен қашып құтыла алды ма?

2) Өмірде өлмейтін не нәрсе?

3) Қорқыттың нақыл сөздерінің мағынасын түсініп қараңдар.

4) Нақыл сөздердің қазіргі мақал-мәтелдермен ұқсастығы бар ма?  

Сабақтың соңында алған әсерлерін стикерлерге жазу. Оқушылар стикерлерге жазып іледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

университет.1993 жылдан бастап Әбу Насыр Әл-Фараби атымен атанған. Әл-Фараби даңғылы,Әл-Фараби сауда үйі.
5. Ғалымның 1100 жылдық мерей тойы қай қалаларда аталып өтті?
1975 жылы Мәскеу мен Бағдад шаһарында.
6. Әл-Фараби қолжазбалары бар ма? Қайда тапсырылған?
Қазақстан тәуелсіз ел болғалы Фараби қолжазбалары алғашқыда Ираннан тауып әкелген.Алматыда ұлттық университетінің кітапханасына тапсырылған.

 

« Екі жұлдыз, бір тілек.

           

 

Таңдау пәні: Шешендік өнер

Тақырыбы: Қорқыттың нақыл сөздері

   Күні: 18.10

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  СЫНЫП:  3 сынып

Қатысқандар саны: 17

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Оқушыларға VІІІ-ІХ ғасырлардың көне мәдениет ескерткіші болып табылатын Қорқыт ата кітабы туралы әдеби білім беру. Қорқыттың білімдар, ақылгөй, ойшыл, зиялы, ірі тұлға екенін оқушылар жеткізу.
Дамытушылығы: Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру. Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру.

Тәрбиелілігі: Оқушыларды еліміздің тарихын қастерлеуге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу. Өнер адамына, еліне, тарихына, табиғатына, тілге деген сезімін ояту.

Көрнекілігі: Қорқыттың суреті. Слайд. «Бес жол өлең» әдісі.Қорқыттың күйлері

Сабақ мақсаттары

 

Барлық оқушылар:  Қарақожа ұлы Қорқыт Ата қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданына қарасты Сырдария өзенінің төменгі жағасында, Жаңакент /Иеникент/ қаласында /VIII—IX ғ. ғ,/ өмір сүрген. Өз халқының, бақыты үшін ’Жер ұйығын" іздеп, көптің муддесін көздеген Қорқыт Ата — ақын, жырау, композитор, әнші, күйші, қобызшы, өз дәуірінің ойшылы болған адам екенін біледі.

Оқушылардың басым бөлігі: Аңыз бойынша, анасы Алтыншаш Қорқытты құрсағында үш жыл бойы көтеріп жүріпті. Жылына бір рет толғақ қысып отырады екен. Қорқыт дүниеге келер алдында әлемді үш күн, үш түн бойы көзге түртсе көргісіз қараңғылық басады. Сұрапыл қара дауыл соғып, ел-жұртты қорқыныш сезімі билеген. Осыған орай баланың атын “Қорқыт” деп қойған атын тыңдап өседі.

Кейбір оқушылар: Аңыз әңгімелерде Қорқыт Ата өзінің желмаясына мініп, халыққа мәңгілік бақыт әкелетін жерұйықты іздеген данагөй ойшыл. Зерттеуші Е.Тұрсыновтың түсіндіруі бойынша, бұл жердегі желмая қобыздың рәміздік бейнесі болып табылады. Өйткені ол мәңгілік өмірді қобыздың сарынынан табады.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі. жүйелеп сөйлеуге жаттықтыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Қорқыттың нақыл сөздер. Ажал. Күй. Қобыз. Жыр.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

 

Талқылауға арналған тармақтар: Қорқыттың дүниеге келуі.

 

Қорқыттың күйлері. Сөзжұмбақ « Қорқыт»

 

Жазылым бойынша ұсыныстар:Он екі тарау жыры.Тест жұмыстары

 

Алдыңғы тақырып

Әл-Фарабидің еңбектері

                                                               Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

« Шаттық шеңбері» Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

         Ортасы

 

     « Тыңдалым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

        « Айтылым»

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    

   « Оқылым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 « Жазылым»

Қарақожа ұлы Қорқыт Ата қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданына қарасты Сырдария өзенінің төменгі жағасында, Жаңакент /Иеникент/ қаласында /VIII—IX ғ. ғ,/ өмір сүрген. Өз халқының, бақыты үшін ’Жер ұйығын" іздеп, көптің муддесін көздеген Қорқыт Ата — ақын, жырау, композитор, әнші, күйші, қобызшы, өз дәуірінің ойшылы болған адам. Бұл жаңа қала Сыр өзенінің Арал теңізіне қүйылар жерінде тұрғандықтан, қазақ халқы оны Су аяғы — Ер қорқыт" деп те атаған. Тарихи жазба мәліметтер мен халық шежіресі бойынша Корқыттың әкесі Қарақожа оғыз тайпасына жататын Баят дейтін рудан шыққан, ал шешесі қазақ қурамына кіретін қыпшақ қызы, оның туған жері қәзіргі Қостанай облысының Аят өзені. Қазақтың аңыз-ертегілерінде Корқыттың туған күнін өте қорқынышты етіп көрсетеді. Ол күні алай-түлей боран соғады, нөсерлі жауын құяды, күн тұтылғандай, айналаны қара түнек басып, үш күнге дейін күннің көзі ашылмайды. Қаратауды қаптаған қалың бұлттан

Мақаламен бөліс

Ілмектер:Қорқыт
Пікір беру
Пікіріңіз:
Полужирный Наклонный текст Подчёркнутый текст Зачёркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищённой ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Суреттегіні еңгізіңіз:*
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
ustazdar.kz@mail.ru

Сайт әкімшілігінің рұқсатынсыз материалдарды басқа ақпараттық құралдарында жариялауға тиым салынады. Республикалық танымдық ұстаздар сайты сіздерге әрқашан сапалы материалдар ұсынады. Эл.почта: ustazdar.kz@mail.ru

Барлық құқық сақталған 2018-2019 © ustazdar.kz

Біз әлеуметтік желіде

Сайт әкімшілігінің рұқсатынсыз материалдарды басқа ақпараттық құралдарында жариялауға тиым салынады. Республикалық танымдық ұстаздар сайты сіздерге әрқашан сапалы материалдар ұсынады. Барлық құқық сақталған 2018-2019 © ustazdar.kz