РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ТАНЫМДЫҚ ПОРТАЛЫ
Факультативтік жоспар / Бастауыш сынып
29 желтоқсан 2017
415
0

Дәрілік өсімдіктер

Пәні:     Өлкетану

Тақырыбы: Дәрілік өсімдіктер

   Күні: 28.11

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  Сынып:  2 сынып

Қатысқандар саны: 16

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Оқушылардың дәрілік өсімдіктер туралы білімдерін кеңейту;оқушыларды табиғатта өздерін дұрыс ұстауға үйрету.
Дамытушылығы:Дәрілік өсімдіктерді өмірде пайдалана білуге,өз ауласына мәдени өсімдіктерді өсіріп күтіп-баптауға бағыт беру.

Тәрбиелілігі: Табиғатты құрметтеуге, аялай білуге үйрету, еңбекке, адамгершілікке тәрбиелеу.
Көрнекілігі:
Дәрілік өсімдіктердің суреті,слайд ,фито-шай.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: Қазақстанның өсімдік әлемі әр түрлі пайдалы өсімдіктерге бай, оның ішінде дәрілік өсімдіктердің алатын орны ерекше. Дәрілік препараттардың 40 пайызынан астамы дәрілік өсімдіктерден жасалған.  

 

 

Оқушылардың басым бөлігі: Мал бағумен ерте заманнан айналысқан қазақ халқы шөптерің, жалпы өсімдіктердің емдік, дәрілік қасиеттерін ертеден білген. Сөйтіп ел арасында ауруға шалдыққан адамдарды дәрілік өсімдіктермен емдеу ілгеріден-ақ кеңінен таралған.

.

Кейбір оқушылар: Қазақстанда 6000-нан астам өсімдіктің түрлері болса, оның 500 түрі дәрілік өсімдіктерге жатады. Дәрілік өсімдіктермен емдеуді фитотерапия деп атайды.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі, жүйелеп сөйлеуге жаттығады.

Негізгі сөздер мен тіркестер:Дәрілік өсімдік түрлері.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар:

Қызылқоғаның өсімдіктері.

 

 

Жазылым бойынша ұсыныстар: «Мен –өсімдікпін» дидактикалық ойын.

 

Алдыңғы тақырып

Жергілікті жердің сулары және оны пайдалану жолдары

                                                                   Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

 

Ортасы

 

«Қызығушылығын ояту»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Мағынаны тану»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Ой қозғау»

ІІІ. Жаңа сабақ

Ертедегі египеттіктерге алоэ, қараған, анис, медуница, зығыр, лотос, көкпар, жалбыз, тал, арша, т.б. өсімдіктердің шипалық қасиеті белгілі болған. Ғажап сиқырлы күші бар шөптермен Үндістанның аты шыққан. Бұдан 4 мың жыл бұрын үндістандықтар 760 дәрілік өсімдікті пайдалана білген. Қытайда дәрілік өсімдіктер жөнінде алғашқы кітап бұдан 5 мың жыл бұрын жазылған. Сарғайып ауырған адамды сары түсті өсімдікпен, бүйрек ауруын жапырағы бүйрек тәрізді өсімдікпен емдеу қажет.Халықтық медицинаның ел арасына көп тараған және тәуір дамыған саласы – шөппен емдеу. Қазақ халқының емшілік салтында шипалы өсімдіктерді пайдалану ежелден бар дәстүр. Халық емшілері бұл жөнінде көптеген тәжірибелер де жинаған. Қазақстанда өсетін алты мыңнан астам өсімдік түрінің бес жүздей түрі дәрілік өсімдіктерге жатады.Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пайдаланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі.Дәріні көбінесе жабайы өсімдіктерден алады . Дәрілік өсімдіктер кептірілген шөп, тұнба, қайнатынды, шай, ұнтақ, т.б. түрінде қолданылады. Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пайдаланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі. Дәріні, көбінесе, жабайы өсімдіктерден алады. Көптеген өсімдіктердің емдік қасиеттері бар. Оларды дәрілік өсімдіктер дейді. Осы заманғы кейбір ең таңдаулы дәрілер жабайы шөптерден жасалған.

Қызылқоға ауданында өсетін дәрілік өсімдіктерге жусан, киікоты, жантақ, адыраспан.
Жантақ – тікенекті көпжылдық дәрілік шөп өсімдігі. Сабақтарында кезектесе орналасқан тікенектері бар. Сол тікенектері түбінде кішкене жабырақтары орналасқан. Уақ, қызыл түсті гүлдері болады. Мамыр айында және тамызда гүлдейді. Еліміздің барлық Оңтүстік аудандарында, Орта Азия, Кавказ. Негізінен далада, құрғақшылық аймақта өседі.
Жантақтың жас шөбінде, әсіресе С витамині өте көп болады. Дәрілікке жантақтың шөбі және тамыры пайдалы.
Адыраспан- емдік қасиеті жағынан адыраспан Орта Азияда ертеден-ақ белгілі болған. Бұл арада оның ұрығын зығыр тұқымымен қосып демікпені емдейді, қара немесе қызыл бұрышқа араластырып теңге қотырға жағады және несеп жүргізетін, тер шығаратын дәрі ретінде, сондай-ақ ревматизмді емдейге қолданады.
Адыраспанды мыңжапырақ гүлдерімен, киікотымен, шөпшай гүлімен қосып қайнатады да, онымен асқазан сөлінің азаюын, яғни гипоацид гастритін емдейді.

Жусан- ұсақ гүлі қос жынысты, сары түсті, себеттері көп, әбден піскен кезде шашыраңқы иіліп келген сыпыртқы гүлшоғырын құрайды. Шілдеден қыркүйекке дейін гүлдейді. Жемісі – тұқымша. Жусанның 17 түрі – сирек кездесетін эндемик түрге жатады, ал Қазақстанда ғана өсетін бір түрі – дәрмененің дәрілік шөп ретінде ерекше мәні бар. Шырғалжын жусанның жапырағы мен сабағын жеуге болады, құм жусаны құм тоқтату үшін пайдаланылады. Арасында улы түрі (таврий жусаны) де кездеседі, оны мал жемейді. Жусан – құнарлы мал азығы, дәрілік, бояуыш, тағамдық, витаминді, эфир майлы өсімдік. Жусанды қолдан (мысалы, тамыржусан) да өсіреді.

Киікоты аласа тау етегінде, құрғақ шабындықтарда, орман алқабында жарық жерлерде өседі. Тобыл, Есіл, Ертіс маңында, Ақмола, Ақтөбе облысында, Балқаш-Алакөл аймағында, Алтай, Тарбағатай, Жетісу, Іле, Күнгей Алатауларында, Каспий төңірегінде кездеседі. Киікотының құрамында эфир майы, илік заттар мен аскорбин қышқылы болады. Кептірілген гүлі мен жапырағының қайнатылған суы ішек атониясына, қақырық жібітуге, ваннаға қолданылады. Киікоты медицинада адамды арнайы терлететін шай құрамына қосылады. Киікотының жапырағы дәм татымдық зат ретінде арақ-шарап өнеркәсібінде пайдаланылады және тағамға қосылады. Киікоты – балды өсімдік, оны мал жемейді.

1.Топпен жұмыс

І – топ  Дәрілік өсімдіктердің суретін салу.

ІІ – топ Өсімдік сөзіне фонетикалық талдау жасау.

ІІІ – топ « Дәрілік өсімдіктер » сөзіне бірнеше сөздер жазу

2.Қай ауруды  ,қай өсімдікпен емдейді:

1.Жүрек, қантамыр долана, сасық шөп, қазоты, шүйін-шөп (валериана), жалбыз
2. Тері ауруы жалбыз, түймедақ, жөке, қырықбуын, арша, жолжелкен, мыңжапырақ
3.Зәр айдайтын қырықбуын, бидайық, арша, бақ-бақ, қайың, зығыр
4. Өтке арналған шашыратқы, қырықбуын, шайқурай, мыңжапырақ, итмұрын, бидайық, қалақай, жалбыз
5. Бауыр мен бүйректегі тас түсіретін шоңайна, шашыратқы, қалақай, андыз
6.Қақырық түсіретін емен, жөке, тал, өгейшөп, қызылмия, жолжелкен
7. Паразит құрттардан емдейтін дәрмене, сарымсақ
8.Қант ауруын емдейтін топинамбур (жер алмұрты )

3.«Мен өсімдікпін» дидактикалық ойыны
(Қайың,емен,қызғалдақ,шырша,қарағай) кез келген өсімдікті таңдап ,сол туралы әңгімелейді. .

 

 Қызылқоғаның өсімдіктері.

Емдік өсімдіктер.

Топпен жұмыс.

Дәрілік өсімдіктердің суреттері.

Аяқталуы

Есіңе сақта!

Табиғат аясында өзін ұстай білу ережелерін пысықтау және есте сақтау:
1.Гүлшоқтары үшін өсімдіктерді жұлуға болмайды.
2.Дәрілік өсімдіктерді олар қалың өскен жерден жинау керек.
3.Орманда шалғында, жалпы табиғатта соқпақ жолмен жүр,өсімдіктерді таптама.
4.Сирек кездесетін дәрілік өсімдіктерді жинауға болмайды.
5.Жердің байлығы мен сұлулығы адамның қолында екенін ұмытпа.

Сабақты қорытындылау
Үйге тапсырма: Дәрілік өсімдіктердің біреуіне тоқталып, мәнжазба жазу.

 

 

Қосымша ақпарат

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс.
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері.
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс

Оқушылардың топтық жұмыс жасау арқылы бірлескен қарым-қатынас орнады.

 

·      Оқушыларды мадақтау.

Сабақ дүниетану, жаратылыстану, бейнелеу пәнімен тығыз байланысты құрылды.

 

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.  Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

1.Дәрілік өсімдіктерді ата

2. Қалай дайындалады?

3.Ауылымызда қандай емдік өсімдіктер кездеседі?

4. Емдік шөптерді қай уақытта жинайды?

« Екі жұлдыз, бір тілек»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Рефлексия (кері байланыс)

«Алақан» әдісі

Бас бармақ – керемет әрі қызықты болды!

Екінші бармақ – осыған көңіл бөлу керек.

Ортаңғы бармақ– маған ұнаған жоқ.

Төртінші бармақ – бұл жерде орта...

Кішкентай бармақ– маған жеткіліксіз болды...

 

                 

 

Пәні:     Өлкетану

Тақырыбы: Дәрілік өсімдіктер

   Күні: 28.11

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  Сынып:  2 сынып

Қатысқандар саны: 16

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Оқушылардың дәрілік өсімдіктер туралы білімдерін кеңейту;оқушыларды табиғатта өздерін дұрыс ұстауға үйрету.
Дамытушылығы:Дәрілік өсімдіктерді өмірде пайдалана білуге,өз ауласына мәдени өсімдіктерді өсіріп күтіп-баптауға бағыт беру.

Тәрбиелілігі: Табиғатты құрметтеуге, аялай білуге үйрету, еңбекке, адамгершілікке тәрбиелеу.
Көрнекілігі:
Дәрілік өсімдіктердің суреті,слайд ,фито-шай.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: Қазақстанның өсімдік әлемі әр түрлі пайдалы өсімдіктерге бай, оның ішінде дәрілік өсімдіктердің алатын орны ерекше. Дәрілік препараттардың 40 пайызынан астамы дәрілік өсімдіктерден жасалған.  

 

 

Оқушылардың басым бөлігі: Мал бағумен ерте заманнан айналысқан қазақ халқы шөптерің, жалпы өсімдіктердің емдік, дәрілік қасиеттерін ертеден білген. Сөйтіп ел арасында ауруға шалдыққан адамдарды дәрілік өсімдіктермен емдеу ілгеріден-ақ кеңінен таралған.

.

Кейбір оқушылар: Қазақстанда 6000-нан астам өсімдіктің түрлері болса, оның 500 түрі дәрілік өсімдіктерге жатады. Дәрілік өсімдіктермен емдеуді фитотерапия деп атайды.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі, жүйелеп сөйлеуге жаттығады.

Негізгі сөздер мен тіркестер:Дәрілік өсімдік түрлері.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар:

Қызылқоғаның өсімдіктері.

 

 

Жазылым бойынша ұсыныстар: «Мен –өсімдікпін» дидактикалық ойын.

 

Алдыңғы тақырып

Жергілікті жердің сулары және оны пайдалану жолдары

                                                                   Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

 

Ортасы

 

«Қызығушылығын ояту»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Мағынаны тану»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Ой қозғау»

ІІІ. Жаңа сабақ

Ертедегі египеттіктерге алоэ, қараған, анис, медуница, зығыр, лотос, көкпар, жалбыз, тал, арша, т.б. өсімдіктердің шипалық қасиеті белгілі болған. Ғажап сиқырлы күші бар шөптермен Үндістанның аты шыққан. Бұдан 4 мың жыл бұрын үндістандықтар 760 дәрілік өсімдікті пайдалана білген. Қытайда дәрілік өсімдіктер жөнінде алғашқы кітап бұдан 5 мың жыл бұрын жазылған. Сарғайып ауырған адамды сары түсті өсімдікпен, бүйрек ауруын жапырағы бүйрек тәрізді өсімдікпен емдеу қажет.Халықтық медицинаның ел арасына көп тараған және тәуір дамыған саласы – шөппен емдеу. Қазақ халқының емшілік салтында шипалы өсімдіктерді пайдалану ежелден бар дәстүр. Халық емшілері бұл жөнінде көптеген тәжірибелер де жинаған. Қазақстанда өсетін алты мыңнан астам өсімдік түрінің бес жүздей түрі дәрілік өсімдіктерге жатады.Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пайдаланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі.Дәріні көбінесе жабайы өсімдіктерден алады . Дәрілік өсімдіктер кептірілген шөп, тұнба, қайнатынды, шай, ұнтақ, т.б. түрінде қолданылады. Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пайдаланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі. Дәріні, көбінесе, жабайы өсімдіктерден алады. Көптеген өсімдіктердің емдік қасиеттері бар. Оларды дәрілік өсімдіктер дейді. Осы заманғы кейбір ең таңдаулы дәрілер жабайы шөптерден жасалған.

Қызылқоға ауданында өсетін дәрілік өсімдіктерге жусан, киікоты, жантақ, адыраспан.
Жантақ – тікенекті көпжылдық дәрілік шөп өсімдігі. Сабақтарында кезектесе орналасқан тікенектері бар. Сол тікенектері түбінде кішкене жабырақтары орналасқан. Уақ, қызыл түсті гүлдері болады. Мамыр айында және тамызда гүлдейді. Еліміздің барлық Оңтүстік аудандарында, Орта Азия, Кавказ. Негізінен далада, құрғақшылық аймақта өседі.
Жантақтың жас шөбінде, әсіресе С витамині өте көп болады. Дәрілікке жантақтың шөбі және тамыры пайдалы.
Адыраспан- емдік қасиеті жағынан адыраспан Орта Азияда ертеден-ақ белгілі болған. Бұл арада оның ұрығын зығыр тұқымымен қосып демікпені емдейді, қара немесе қызыл бұрышқа араластырып теңге қотырға жағады және несеп жүргізетін, тер шығаратын дәрі ретінде, сондай-ақ ревматизмді емдейге қолданады.
Адыраспанды мыңжапырақ гүлдерімен, киікотымен, шөпшай гүлімен қосып қайнатады да, онымен асқазан сөлінің азаюын, яғни гипоацид гастритін емдейді.

Жусан- ұсақ гүлі қос жынысты, сары түсті, себеттері көп, әбден піскен кезде шашыраңқы иіліп келген сыпыртқы гүлшоғырын құрайды. Шілдеден қыркүйекке дейін гүлдейді. Жемісі – тұқымша. Жусанның 17 түрі – сирек кездесетін эндемик түрге жатады, ал Қазақстанда ғана өсетін бір түрі – дәрмененің дәрілік шөп ретінде ерекше мәні бар. Шырғалжын жусанның жапырағы мен сабағын жеуге болады, құм жусаны құм тоқтату үшін пайдаланылады. Арасында улы түрі (таврий жусаны) де кездеседі, оны мал жемейді. Жусан – құнарлы мал азығы, дәрілік, бояуыш, тағамдық, витаминді, эфир майлы өсімдік. Жусанды қолдан (мысалы, тамыржусан) да өсіреді.

Киікоты аласа тау етегінде, құрғақ шабындықтарда, орман алқабында жарық жерлерде өседі. Тобыл, Есіл, Ертіс маңында, Ақмола, Ақтөбе облысында, Балқаш-Алакөл аймағында, Алтай, Тарбағатай, Жетісу, Іле, Күнгей Алатауларында, Каспий төңірегінде кездеседі. Киікотының құрамында эфир майы, илік заттар мен аскорбин қышқылы болады. Кептірілген гүлі мен жапырағының қайнатылған суы ішек атониясына, қақырық жібітуге, ваннаға қолданылады. Киікоты медицинада адамды арнайы терлететін шай құрамына қосылады. Киікотының жапырағы дәм татымдық зат ретінде арақ-шарап өнеркәсібінде пайдаланылады және тағамға қосылады. Киікоты – балды өсімдік, оны мал жемейді.

1.Топпен жұмыс

І – топ  Дәрілік өсімдіктердің суретін салу.

ІІ – топ Өсімдік сөзіне фонетикалық талдау жасау.

ІІІ – топ « Дәрілік өсімдіктер » сөзіне бірнеше сөздер жазу

2.Қай ауруды  ,қай өсімдікпен емдейді:

1.Жүрек, қантамыр долана, сасық шөп, қазоты, шүйін-шөп (валериана), жалбыз
2. Тері ауруы жалбыз, түймедақ, жөке, қырықбуын, арша, жолжелкен, мыңжапырақ
3.Зәр айдайтын қырықбуын, бидайық, арша, бақ-бақ, қайың, зығыр
4. Өтке арналған шашыратқы, қырықбуын, шайқурай, мыңжапырақ, итмұрын, бидайық, қалақай, жалбыз
5. Бауыр мен бүйректегі тас түсіретін шоңайна, шашыратқы, қалақай, андыз
6.Қақырық түсіретін емен, жөке, тал, өгейшөп, қызылмия, жолжелкен
7. Паразит құрттардан емдейтін дәрмене, сарымсақ
8.Қант ауруын емдейтін топинамбур (жер алмұрты )

3.«Мен өсімдікпін» дидактикалық ойыны
(Қайың,емен,қызғалдақ,шырша,қарағай) кез келген өсімдікті таңдап ,сол туралы әңгімелейді. .

 

 Қызылқоғаның өсімдіктері.

Емдік өсімдіктер.

Топпен жұмыс.

Дәрілік өсімдіктердің суреттері.

Аяқталуы

Есіңе сақта!

Табиғат аясында өзін ұстай білу ережелерін пысықтау және есте сақтау:
1.Гүлшоқтары үшін өсімдіктерді жұлуға болмайды.
2.Дәрілік өсімдіктерді олар қалың өскен жерден жинау керек.
3.Орманда шалғында, жалпы табиғатта соқпақ жолмен жүр,өсімдіктерді таптама.
4.Сирек кездесетін дәрілік өсімдіктерді жинауға болмайды.
5.Жердің байлығы мен сұлулығы адамның қолында екенін ұмытпа.

Сабақты қорытындылау
Үйге тапсырма: Дәрілік өсімдіктердің біреуіне тоқталып, мәнжазба жазу.

 

 

Қосымша ақпарат

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс.
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері.
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс

Оқушылардың топтық жұмыс жасау арқылы бірлескен қарым-қатынас орнады.

 

·      Оқушыларды мадақтау.

Сабақ дүниетану, жаратылыстану, бейнелеу пәнімен тығыз байланысты құрылды.

 

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.  Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

1.Дәрілік өсімдіктерді ата

2. Қалай дайындалады?

3.Ауылымызда қандай емдік өсімдіктер кездеседі?

4. Емдік шөптерді қай уақытта жинайды?

« Екі жұлдыз, бір тілек»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Рефлексия (кері байланыс)

«Алақан» әдісі

Бас бармақ – керемет әрі қызықты болды!

Екінші бармақ – осыған көңіл бөлу керек.

Ортаңғы бармақ– маған ұнаған жоқ.

Төртінші бармақ – бұл жерде орта...

Кішкентай бармақ– маған жеткіліксіз болды...

 

                 

 

Пәні:     Өлкетану

Тақырыбы: Дәрілік өсімдіктер

   Күні: 28.11

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  Сынып:  2 сынып

Қатысқандар саны: 16

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Оқушылардың дәрілік өсімдіктер туралы білімдерін кеңейту;оқушыларды табиғатта өздерін дұрыс ұстауға үйрету.
Дамытушылығы:Дәрілік өсімдіктерді өмірде пайдалана білуге,өз ауласына мәдени өсімдіктерді өсіріп күтіп-баптауға бағыт беру.

Тәрбиелілігі: Табиғатты құрметтеуге, аялай білуге үйрету, еңбекке, адамгершілікке тәрбиелеу.
Көрнекілігі:
Дәрілік өсімдіктердің суреті,слайд ,фито-шай.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: Қазақстанның өсімдік әлемі әр түрлі пайдалы өсімдіктерге бай, оның ішінде дәрілік өсімдіктердің алатын орны ерекше. Дәрілік препараттардың 40 пайызынан астамы дәрілік өсімдіктерден жасалған.  

 

 

Оқушылардың басым бөлігі: Мал бағумен ерте заманнан айналысқан қазақ халқы шөптерің, жалпы өсімдіктердің емдік, дәрілік қасиеттерін ертеден білген. Сөйтіп ел арасында ауруға шалдыққан адамдарды дәрілік өсімдіктермен емдеу ілгеріден-ақ кеңінен таралған.

.

Кейбір оқушылар: Қазақстанда 6000-нан астам өсімдіктің түрлері болса, оның 500 түрі дәрілік өсімдіктерге жатады. Дәрілік өсімдіктермен емдеуді фитотерапия деп атайды.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі, жүйелеп сөйлеуге жаттығады.

Негізгі сөздер мен тіркестер:Дәрілік өсімдік түрлері.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар:

Қызылқоғаның өсімдіктері.

 

 

Жазылым бойынша ұсыныстар: «Мен –өсімдікпін» дидактикалық ойын.

 

Алдыңғы тақырып

Жергілікті жердің сулары және оны пайдалану жолдары

                                                                   Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

 

Ортасы

 

«Қызығушылығын ояту»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Мағынаны тану»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Ой қозғау»

ІІІ. Жаңа сабақ

Ертедегі египеттіктерге алоэ, қараған, анис, медуница, зығыр, лотос, көкпар, жалбыз, тал, арша, т.б. өсімдіктердің шипалық қасиеті белгілі болған. Ғажап сиқырлы күші бар шөптермен Үндістанның аты шыққан. Бұдан 4 мың жыл бұрын үндістандықтар 760 дәрілік өсімдікті пайдалана білген. Қытайда дәрілік өсімдіктер жөнінде алғашқы кітап бұдан 5 мың жыл бұрын жазылған. Сарғайып ауырған адамды сары түсті өсімдікпен, бүйрек ауруын жапырағы бүйрек тәрізді өсімдікпен емдеу қажет.Халықтық медицинаның ел арасына көп тараған және тәуір дамыған саласы – шөппен емдеу. Қазақ халқының емшілік салтында шипалы өсімдіктерді пайдалану ежелден бар дәстүр. Халық емшілері бұл жөнінде көптеген тәжірибелер де жинаған. Қазақстанда өсетін алты мыңнан астам өсімдік түрінің бес жүздей түрі дәрілік өсімдіктерге жатады.Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пайдаланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі.Дәріні көбінесе жабайы өсімдіктерден алады . Дәрілік өсімдіктер кептірілген шөп, тұнба, қайнатынды, шай, ұнтақ, т.б. түрінде қолданылады. Дәрілерді дайындау үшін шикізат ретінде пайдаланылатын дәрілік өсімдіктер бөлек іріктеледі. Дәріні, көбінесе, жабайы өсімдіктерден алады. Көптеген өсімдіктердің емдік қасиеттері бар. Оларды дәрілік өсімдіктер дейді. Осы заманғы кейбір ең таңдаулы дәрілер жабайы шөптерден жасалған.

Қызылқоға ауданында өсетін дәрілік өсімдіктерге жусан, киікоты, жантақ, адыраспан.
Жантақ – тікенекті көпжылдық дәрілік шөп өсімдігі. Сабақтарында кезектесе орналасқан тікенектері бар. Сол тікенектері түбінде кішкене жабырақтары орналасқан. Уақ, қызыл түсті гүлдері болады. Мамыр айында және тамызда гүлдейді. Еліміздің барлық Оңтүстік аудандарында, Орта Азия, Кавказ. Негізінен далада, құрғақшылық аймақта өседі.
Жантақтың жас шөбінде, әсіресе С витамині өте көп болады. Дәрілікке жантақтың шөбі және тамыры пайдалы.
Адыраспан- емдік қасиеті жағынан адыраспан Орта Азияда ертеден-ақ белгілі болған. Бұл арада оның ұрығын зығыр тұқымымен қосып демікпені емдейді, қара немесе қызыл бұрышқа араластырып теңге қотырға жағады және несеп жүргізетін, тер шығаратын дәрі ретінде, сондай-ақ ревматизмді емдейге қолданады.
Адыраспанды мыңжапырақ гүлдерімен, киікотымен, шөпшай гүлімен қосып қайнатады да, онымен асқазан сөлінің азаюын, яғни гипоацид гастритін емдейді.

Жусан- ұсақ гүлі қос жынысты, сары түсті, себеттері көп, әбден піскен кезде шашыраңқы иіліп келген сыпыртқы гүлшоғырын құрайды. Шілдеден қыркүйекке дейін гүлдейді. Жемісі – тұқымша. Жусанның 17 түрі – сирек кездесетін эндемик түрге жатады, ал Қазақстанда ғана өсетін бір түрі – дәрмененің дәрілік шөп ретінде ерекше мәні бар. Шырғалжы

Мақаламен бөліс

Пікір беру
Пікіріңіз:
Полужирный Наклонный текст Подчёркнутый текст Зачёркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищённой ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера
Суреттегіні еңгізіңіз:*
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив