РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ТАНЫМДЫҚ ПОРТАЛЫ
Факультативтік жоспар
29 желтоқсан 2017
500
0

"Жиренше шешен" (4 сынып, қысқа мерзімді сабақ жоспары)

Таңдау пәні: Шешендік өнер

Тақырыбы: Жиренше шешен

   Күні: 20.10

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  СЫНЫП:  4 сынып

Қатысқандар саны: 15

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Елге  ұйытқы, ер – азаматқа  ақылгөй  Жиренше  шешеннің  шығармашылығы  туралы  оқығандарын  ортаға  салып, сыни  тұрғысынан  ойлап  талқылауға  үйрету.

Дамытушылығы:  Көне заманға  үңілдіру, оқушылардың  жыраулық 

 поэзия  туралы  дүниетанымын  кеңейту, ой – өрісін дамыту, қорытынды  жасай  білуге  дағдыландыру.

Тәрбиелілігі: Білімдерін  өз  бетінше  қолдануға, көркем  дүниеге 

құрметпен  қарауға  үйрету,шешендікке баулу.

Пәнаралық  байланыс: халық   педагогикасы, тарих, география, әдебиет теориясы, т.б.

Көрнекілігі: интернет  материалдары, газет – журнал, интерактивті  тақта.

Сабақ мақсаттары

 

Барлық оқушылар:  Жиренше шешен – ақыл – парасатымен, тапқырлығымен аты аңызға айналған ділмәр шешен. Аңыз-әңгімелердің дерегі бойынша ол тарихта болған, әз Жәнібектің тұсында өмір сүрген. Көптеген әңгімелерде Жиренше шешен Жәнібек ханның ақылшысы, досы ретінде көрсетілген.

Оқушылардың басым бөлігі:  Жиренше шешен туралы әңгімелерді, негізінен, үш салаға бөлуге болады. Біріншісінде ол Жәнібек ханның уәзірі, ақылшысы, досы ретінде бейнеленеді, екіншісінде ханның кемшіліктерін бетіне айтып, ақыл-парасатымен өзін оған мойындата білген әділ адам ретінде суреттелсе, үшіншісінде оның өз әйелі Қарашашпен, т. б. қарапайым халық бұқарасы өкілдерімен қарым-қатынасы көрсетілген.

Кейбір оқушылар: Жиренше  шешен – баршамыздың  рухани  болмысымыздың  алтын  арқауы  болып  табылады. Егемендікке  қол  жеткізіп, өзінің  өткеніне  көз  жібере  бастаған  қазақ   халқы  үшін  бабамыздың  қалдырған  гуманистік  ниеттегі  дидакти-калық  мұраларының  маңызы  өте  зор.  Өйткені  оның  осыдан  алты  ғасыр-дан  астам  уақыт  бұрын  айтқан  өсиет  қағидалары  мен  сын-ескертпелері  қоғамымыздың  бүгінгі  тыныс – тіршілігімен  де  жақсы  үйлесім  тауып  отыр.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі. жүйелеп сөйлеуге жаттықтыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Жиренше шешен.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

 

Талқылауға арналған тармақтар: Жиреншенің шешендігі.

 

 

 

Жазылым бойынша ұсыныстар:Жиреншенің нақыл сөздері.

 

Алдыңғы тақырып

Шешендік сөздердің көркемдік ерекшеліктері

                                                               Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

« Шаттық шеңбері» Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

         Ортасы

 

     « Тыңдалым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 « Оқылым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Жазылым»

ІІІ. Жаңа сабақ

Ақын   мен  жыраудың  айырмашылығы  неде?

- Ақын – поэзиялық  туындыларды, өлең, жыр-дастан, поэмаларды  ауызша  айтып  не  жазып  шығаратын  өнер  иесі.

- Жырау - ірі  қоғамдық  мәселелерді  қозғайтын  толғау-жырларды  шығарып  айтушы, жыршы  болумен  қатар  ойшыл, ақылшы, көреген  сәуегей.

- Би – көпті  көрген, «көре-көре  көсем  болған», көкірек  көзі  қиядағыны  шалатын, ойы  орамды, көнені  ғана  көріп  қоймай, болашақты  да  тап  басып, әрдайым  халық  көңілінен  шығатын  жан.

- Шешен – ділмар, тапқыр, ресми  жиындарда  шығып  сөйлеуші, шешен  сөзге  шебер, ойға  жүйрік, тіл  мәдениетін  жан-жақты  игерген  аңғарымпаз  жан.

4. Би  мен  шешеннің  айырмашылығы  неде? Мысалмен  дәлелде

5. Шешендік  сөздердің  жанрлық  түрлері

- Балалар, шешендік  сөздер  мазмұнына  қарай  нешеге  бөлінеді?

- Шешендік  сөздер  мазмұнына  қарай   шешендік  арнау, шешендік  дау,шешендік  толғау  болып  үшке  бөлінеді.

Жиренше шешен-(1406-1473) халық арасына атақ даңқы кеңінен таралған айтулы шешен.              Қазақ хандығын құрған Жәнібек хан (15-16 ғасырлар) тұсында өмір сүрген, ақыл мен парасаттың үлгісі болған, шешен адам. Жиренше шешен кедей отбасынан шыққан. Ол ханның кеңесшісі, ақылшысы болған, Қазақ хандығын құруда ханға пайдалы кеңестер берген. Жиренше шешеннің атынан айтылған халықтың есінде сақталған аңыз-әңгімелер мен шешендік сөздер ел аузындағы мұралар. Жиренше шешен жайлы аңыздарда оның әйелі Қарашаш та ақылды әрі тапқыр ретінде көрініс тапқан.

Жиренше шешен – ақыл – парасатымен, тапқырлығымен аты аңызға айналған ділмәр шешен. Аңыз-әңгімелердің дерегі бойынша ол тарихта болған, әз Жәнібектің тұсында өмір сүрген. Көптеген әңгімелерде Жиренше шешен Жәнібек ханның ақылшысы, досы ретінде көрсетілген. Жиренше шешеннің атын біз ақылына көркі сай Қарашаш сұлумен де байланыстырамыз. Әңгімелердің ең көп тарағаны – Жиреншенің Қарашаш сұлуға үйленгені туралы - әңгімілер. Жиренше туралы әңгімелер қазақ фольклорында XV ғасырдан басталады.

Жиренше  және  қоғам

I.  - Жиренше  шешен – өз  қоғамының   перзенті.Олай  болса, оның  шығармаларында  қоғам  келбетінің  көрінісі  қалай  көрінген? (сөз  қадірін  білу, аталы  сөзге  тоқтау, тұспалдап  сөйлеу, ым  мен  ишарат  тілінде  тілдесу, т.б.)

II. – Осыған  байланысты  қандай  шешендік  әңгімелерін  білесіңдер?

Ж: Әз  Жәнібек  хан  жігіт  кезінде  өзінің  бір  топ  достарымен  серуен  құрып  келе  жатса, алдынан  ақ  құбаша  бала  кездесе  кетеді. Жеті-сегіздер шамасындағы  әлгі  бала  жалаң  аяқ, үсті-басы  жұлым-жұлым  екен.

- Бұл  елсіз  далада  неғып  жүрген  баласың?

- Сүтін  ішіп  жүрген  жалғыз  інгенім  бар  еді, содан  айырылып  қалып, осы  даладан  іздеп  жүрмін.

- Інгенді  тұсап  қойсаң  етті?

- Тұсап  жүруші  едім, тұсауы  үзіліп  кетіпті.  Жәнібек  те  жастайынан  естияр, ақылды  екен. Жетім  баланың  өлген  шешесін  жұмбақтап  айтқанына  түсіне  қойыпты.

- Е-е, сенің  анаң  өліп, ана  сүтінен  айырылған  жетім  бала  екенсің  ғой, келатыма  мінгес, - дейді.

 Жәнібек  әлгі  баланы  атына  мінгестіріп, үйіне  әкеліпті. Жуып-шайындырып  киіндіріпті. Ауыл  адамдары  оны  түсіне  қарап,  «Жиренше  бала»  деп  атап  кетіпті.

 Болашақ  екі  дана  жас  кезінен-ақ  осылайша  кездесіп, өле-өлгенше  бір-біріне  ақыл-серік  болып  кетіпті.

Жиреншенің нақыл сөздері

Өтірік пен шынның арасы - төрт-ақ елі.

Көзбен көрген - шын, құлақпен естіген - өтірік.

Қайран менің өз үйім - кең сарайдай боз үйім.

Он бес жас — құйын қуған желмен тең, жиырма жас — дауыл ұрған көлмен тең, отыз бес — ағып жатқан селмен тең, қырық бес — аю аспас белмен тең, жетпіс бесте - өр көңілің жермен тең. Сексенде — селкілдеген шал боларсың, тоқсанда — сексенге де зар боларсың, жүзге келсең — дүние қызығынан күдеріңді үз: өлмей тірі жүргенге мәз боларсың.

Төрт нәрседе үміт бар: жас - өсемін деп үмітті, жалғыз — көбейемін деп үмітті, жарлы - байимын деп үмітті, ауру — жазыламын деп үмітті. Көктемі мен жазы кетіп, жапырағы қуарған ағаштай ұрты солып, жағы суалған кәрілікте ғана үміт жоқ.

- Дүниеде не жетім?
- Жаңбыр жаумаған жер жетім, ата қонысынан ауған ел жетім, жарынан айырылған ер жетім..

 

Жиреншенің суреттері.

« Топтастыру» әдісі

Жиреншенің нақыл сөздері.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

          Аяқталуы

 

        « Айтылым»

  

Жиренше  шешен – баршамыздың  рухани  болмысымыздың  алтын  арқауы  болып  табылады. Егемендікке  қол  жеткізіп, өзінің  өткеніне  көз  жібере  бастаған  қазақ   халқы  үшін  бабамыздың  қалдырған  гуманистік  ниеттегі  дидактикалық  мұраларының  маңызы  өте  зор.  Өйткені,  оның  осыдан  алты  ғасырдан  астам  уақыт  бұрын  айтқан  өсиет  қағидалары  мен  сын-ескертпелері  қоғамымыздың  бүгінгі  тыныс – тіршілігімен  де  жақсы  үйлесім  тауып  отыр.

 

 

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
Сұрақтар мен тапсырмалар:
1. Аңыз-әңгімелерде қандай оқиғалар суреттелінеді?
2. Аңыз- әңгімелердің кейіпкері кімдер?
3. Жиренше қандай адам болған?
4. Хан Жиреншені үйіне не үшін шақырды?
5. Жиренше ханды не себепті жеңіп отырған

деп ойлайсындар?

Пәнаралық байланыс.
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері.
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс.

Оқушылардың топтық жұмыс жасау арқылы бірлескен қарым-қатынас орнады.

 

                     Оқушыларды мадақтау.

Сабақ әдебиеттік оқу, тарих, бейнелеу  пәнімен тығыз байланысты құрылды.

 

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

 

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.  Сол ұяшықтағы сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

*Аңыз-әңгімелердің кейіпкерлері қандай адамдар?
шешен
ақылды
тапқыр ойлы
батыл
өнерлі
ержүрек
еліне мейірімді
*Аңыз әңгімелердің үлкен топтары
Асаңқайғы
Алдар көсе
Қожанасыр
Жиренше шешен
Қорқыт

Сабақтың соңында алған әсерлерін стикерлерге жазу. Оқушылар стикерлерге жазып іледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

университет.1993 жылдан бастап Әбу Насыр Әл-Фараби атымен атанған. Әл-Фараби даңғылы,Әл-Фараби сауда үйі.
5. Ғалымның 1100 жылдық мерей тойы қай қалаларда аталып өтті?
1975 жылы Мәскеу мен Бағдад шаһарында.
6. Әл-Фараби қолжазбалары бар ма? Қайда тапсырылған?
Қазақстан тәуелсіз ел болғалы Фараби қолжазбалары алғашқыда Ираннан тауып әкелген.Алматыда ұлттық университетінің кітапханасына тапсырылған.

 

« Екі жұлдыз, бір тілек.

           

 

Таңдау пәні: Шешендік өнер

Тақырыбы: Жиренше шешен

   Күні: 20.10

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  СЫНЫП:  4 сынып

Қатысқандар саны: 15

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Елге  ұйытқы, ер – азаматқа  ақылгөй  Жиренше  шешеннің  шығармашылығы  туралы  оқығандарын  ортаға  салып, сыни  тұрғысынан  ойлап  талқылауға  үйрету.

Дамытушылығы:  Көне заманға  үңілдіру, оқушылардың  жыраулық 

 поэзия  туралы  дүниетанымын  кеңейту, ой – өрісін дамыту, қорытынды  жасай  білуге  дағдыландыру.

Тәрбиелілігі: Білімдерін  өз  бетінше  қолдануға, көркем  дүниеге 

құрметпен  қарауға  үйрету,шешендікке баулу.

Пәнаралық  байланыс: халық   педагогикасы, тарих, география, әдебиет теориясы, т.б.

Көрнекілігі: интернет  материалдары, газет – журнал, интерактивті  тақта.

Сабақ мақсаттары

 

Барлық оқушылар:  Жиренше шешен – ақыл – парасатымен, тапқырлығымен аты аңызға айналған ділмәр шешен. Аңыз-әңгімелердің дерегі бойынша ол тарихта болған, әз Жәнібектің тұсында өмір сүрген. Көптеген әңгімелерде Жиренше шешен Жәнібек ханның ақылшысы, досы ретінде көрсетілген.

Оқушылардың басым бөлігі:  Жиренше шешен туралы әңгімелерді, негізінен, үш салаға бөлуге болады. Біріншісінде ол Жәнібек ханның уәзірі, ақылшысы, досы ретінде бейнеленеді, екіншісінде ханның кемшіліктерін бетіне айтып, ақыл-парасатымен өзін оған мойындата білген әділ адам ретінде суреттелсе, үшіншісінде оның өз әйелі Қарашашпен, т. б. қарапайым халық бұқарасы өкілдерімен қарым-қатынасы көрсетілген.

Кейбір оқушылар: Жиренше  шешен – баршамыздың  рухани  болмысымыздың  алтын  арқауы  болып  табылады. Егемендікке  қол  жеткізіп, өзінің  өткеніне  көз  жібере  бастаған  қазақ   халқы  үшін  бабамыздың  қалдырған  гуманистік  ниеттегі  дидакти-калық  мұраларының  маңызы  өте  зор.  Өйткені  оның  осыдан  алты  ғасыр-дан  астам  уақыт  бұрын  айтқан  өсиет  қағидалары  мен  сын-ескертпелері  қоғамымыздың  бүгінгі  тыныс – тіршілігімен  де  жақсы  үйлесім  тауып  отыр.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі. жүйелеп сөйлеуге жаттықтыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Жиренше шешен.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

 

Талқылауға арналған тармақтар: Жиреншенің шешендігі.

 

 

 

Жазылым бойынша ұсыныстар:Жиреншенің нақыл сөздері.

 

Алдыңғы тақырып

Шешендік сөздердің көркемдік ерекшеліктері

                                                               Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

« Шаттық шеңбері» Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

         Ортасы

 

     « Тыңдалым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 « Оқылым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Жазылым»

ІІІ. Жаңа сабақ

Ақын   мен  жыраудың  айырмашылығы  неде?

- Ақын – поэзиялық  туындыларды, өлең, жыр-дастан, поэмаларды  ауызша  айтып  не  жазып  шығаратын  өнер  иесі.

- Жырау - ірі  қоғамдық  мәселелерді  қозғайтын  толғау-жырларды  шығарып  айтушы, жыршы  болумен  қатар  ойшыл, ақылшы, көреген  сәуегей.

- Би – көпті  көрген, «көре-көре  көсем  болған», көкірек  көзі  қиядағыны  шалатын, ойы  орамды, көнені  ғана  көріп  қоймай, болашақты  да  тап  басып, әрдайым  халық  көңілінен  шығатын  жан.

- Шешен – ділмар, тапқыр, ресми  жиындарда  шығып  сөйлеуші, шешен  сөзге  шебер, ойға  жүйрік, тіл  мәдениетін  жан-жақты  игерген  аңғарымпаз  жан.

4. Би  мен  шешеннің  айырмашылығы  неде? Мысалмен  дәлелде

5. Шешендік  сөздердің  жанрлық  түрлері

- Балалар, шешендік  сөздер  мазмұнына  қарай  нешеге  бөлінеді?

- Шешендік  сөздер  мазмұнына  қарай   шешендік  арнау, шешендік  дау,шешендік  толғау  болып  үшке  бөлінеді.

Жиренше шешен-(1406-1473) халық арасына атақ даңқы кеңінен таралған айтулы шешен.              Қазақ хандығын құрған Жәнібек хан (15-16 ғасырлар) тұсында өмір сүрген, ақыл мен парасаттың үлгісі болған, шешен адам. Жиренше шешен кедей отбасынан шыққан. Ол ханның кеңесшісі, ақылшысы болған, Қазақ хандығын құруда ханға пайдалы кеңестер берген. Жиренше шешеннің атынан айтылған халықтың есінде сақталған аңыз-әңгімелер мен шешендік сөздер ел аузындағы мұралар. Жиренше шешен жайлы аңыздарда оның әйелі Қарашаш та ақылды әрі тапқыр ретінде көрініс тапқан.

Жиренше шешен – ақыл – парасатымен, тапқырлығымен аты аңызға айналған ділмәр шешен. Аңыз-әңгімелердің дерегі бойынша ол тарихта болған, әз Жәнібектің тұсында өмір сүрген. Көптеген әңгімелерде Жиренше шешен Жәнібек ханның ақылшысы, досы ретінде көрсетілген. Жиренше шешеннің атын біз ақылына көркі сай Қарашаш сұлумен де байланыстырамыз. Әңгімелердің ең көп тарағаны – Жиреншенің Қарашаш сұлуға үйленгені туралы - әңгімілер. Жиренше туралы әңгімелер қазақ фольклорында XV ғасырдан басталады.

Жиренше  және  қоғам

I.  - Жиренше  шешен – өз  қоғамының   перзенті.Олай  болса, оның  шығармаларында  қоғам  келбетінің  көрінісі  қалай  көрінген? (сөз  қадірін  білу, аталы  сөзге  тоқтау, тұспалдап  сөйлеу, ым  мен  ишарат  тілінде  тілдесу, т.б.)

II. – Осыған  байланысты  қандай  шешендік  әңгімелерін  білесіңдер?

Ж: Әз  Жәнібек  хан  жігіт  кезінде  өзінің  бір  топ  достарымен  серуен  құрып  келе  жатса, алдынан  ақ  құбаша  бала  кездесе  кетеді. Жеті-сегіздер шамасындағы  әлгі  бала  жалаң  аяқ, үсті-басы  жұлым-жұлым  екен.

- Бұл  елсіз  далада  неғып  жүрген  баласың?

- Сүтін  ішіп  жүрген  жалғыз  інгенім  бар  еді, содан  айырылып  қалып, осы  даладан  іздеп  жүрмін.

- Інгенді  тұсап  қойсаң  етті?

- Тұсап  жүруші  едім, тұсауы  үзіліп  кетіпті.  Жәнібек  те  жастайынан  естияр, ақылды  екен. Жетім  баланың  өлген  шешесін  жұмбақтап  айтқанына  түсіне  қойыпты.

- Е-е, сенің  анаң  өліп, ана  сүтінен  айырылған  жетім  бала  екенсің  ғой, келатыма  мінгес, - дейді.

 Жәнібек  әлгі  баланы  атына  мінгестіріп, үйіне  әкеліпті. Жуып-шайындырып  киіндіріпті. Ауыл  адамдары  оны  түсіне  қарап,  «Жиренше  бала»  деп  атап  кетіпті.

 Болашақ  екі  дана  жас  кезінен-ақ  осылайша  кездесіп, өле-өлгенше  бір-біріне  ақыл-серік  болып  кетіпті.

Жиреншенің нақыл сөздері

Өтірік пен шынның арасы - төрт-ақ елі.

Көзбен көрген - шын, құлақпен естіген - өтірік.

Қайран менің өз үйім - кең сарайдай боз үйім.

Он бес жас — құйын қуған желмен тең, жиырма жас — дауыл ұрған көлмен тең, отыз бес — ағып жатқан селмен тең, қырық бес — аю аспас белмен тең, жетпіс бесте - өр көңілің жермен тең. Сексенде — селкілдеген шал боларсың, тоқсанда — сексенге де зар боларсың, жүзге келсең — дүние қызығынан күдеріңді үз: өлмей тірі жүргенге мәз боларсың.

Төрт нәрседе үміт бар: жас - өсемін деп үмітті, жалғыз — көбейемін деп үмітті, жарлы - байимын деп үмітті, ауру — жазыламын деп үмітті. Көктемі мен жазы кетіп, жапырағы қуарған ағаштай ұрты солып, жағы суалған кәрілікте ғана үміт жоқ.

- Дүниеде не жетім?
- Жаңбыр жаумаған жер жетім, ата қонысынан ауған ел жетім, жарынан айырылған ер жетім..

 

Жиреншенің суреттері.

« Топтастыру» әдісі

Жиреншенің нақыл сөздері.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

          Аяқталуы

 

        « Айтылым»

  

Жиренше  шешен – баршамыздың  рухани  болмысымыздың  алтын  арқауы  болып  табылады. Егемендікке  қол  жеткізіп, өзінің  өткеніне  көз  жібере  бастаған  қазақ   халқы  үшін  бабамыздың  қалдырған  гуманистік  ниеттегі  дидактикалық  мұраларының  маңызы  өте  зор.  Өйткені,  оның  осыдан  алты  ғасырдан  астам  уақыт  бұрын  айтқан  өсиет  қағидалары  мен  сын-ескертпелері  қоғамымыздың  бүгінгі  тыныс – тіршілігімен  де  жақсы  үйлесім  тауып  отыр.

 

 

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
Сұрақтар мен тапсырмалар:
1. Аңыз-әңгімелерде қандай оқиғалар суреттелінеді?
2. Аңыз- әңгімелердің кейіпкері кімдер?
3. Жиренше қандай адам болған?
4. Хан Жиреншені үйіне не үшін шақырды?
5. Жиренше ханды не себепті жеңіп отырған

деп ойлайсындар?

Пәнаралық байланыс.
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері.
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс.

Оқушылардың топтық жұмыс жасау арқылы бірлескен қарым-қатынас орнады.

 

                     Оқушыларды мадақтау.

Сабақ әдебиеттік оқу, тарих, бейнелеу  пәнімен тығыз байланысты құрылды.

 

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

 

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.  Сол ұяшықтағы сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

*Аңыз-әңгімелердің кейіпкерлері қандай адамдар?
шешен
ақылды
тапқыр ойлы
батыл
өнерлі
ержүрек
еліне мейірімді
*Аңыз әңгімелердің үлкен топтары
Асаңқайғы
Алдар көсе
Қожанасыр
Жиренше шешен
Қорқыт

Сабақтың соңында алған әсерлерін стикерлерге жазу. Оқушылар стикерлерге жазып іледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

университет.1993 жылдан бастап Әбу Насыр Әл-Фараби атымен атанған. Әл-Фараби даңғылы,Әл-Фараби сауда үйі.
5. Ғалымның 1100 жылдық мерей тойы қай қалаларда аталып өтті?
1975 жылы Мәскеу мен Бағдад шаһарында.
6. Әл-Фараби қолжазбалары бар ма? Қайда тапсырылған?
Қазақстан тәуелсіз ел болғалы Фараби қолжазбалары алғашқыда Ираннан тауып әкелген.Алматыда ұлттық университетінің кітапханасына тапсырылған.

 

« Екі жұлдыз, бір тілек.

           

 

<
Мақаламен бөліс

Пікір беру
Пікіріңіз:
Полужирный Наклонный текст Подчёркнутый текст Зачёркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Вставка ссылкиВставка защищённой ссылки Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера

Таңдау пәні: Шешендік өнер

Тақырыбы: Жиренше шешен

   Күні: 20.10

Мұғалім:  А.Косдаулетова

  СЫНЫП:  4 сынып

Қатысқандар саны: 15

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Білімділігі: Елге  ұйытқы, ер – азаматқа  ақылгөй  Жиренше  шешеннің  шығармашылығы  туралы  оқығандарын  ортаға  салып, сыни  тұрғысынан  ойлап  талқылауға  үйрету.

Дамытушылығы:  Көне заманға  үңілдіру, оқушылардың  жыраулық 

 поэзия  туралы  дүниетанымын  кеңейту, ой – өрісін дамыту, қорытынды  жасай  білуге  дағдыландыру.

Тәрбиелілігі: Білімдерін  өз  бетінше  қолдануға, көркем  дүниеге 

құрметпен  қарауға  үйрету,шешендікке баулу.

Пәнаралық  байланыс: халық   педагогикасы, тарих, география, әдебиет теориясы, т.б.

Көрнекілігі: интернет  материалдары, газет – журнал, интерактивті  тақта.

Сабақ мақсаттары

 

Барлық оқушылар:  Жиренше шешен – ақыл – парасатымен, тапқырлығымен аты аңызға айналған ділмәр шешен. Аңыз-әңгімелердің дерегі бойынша ол тарихта болған, әз Жәнібектің тұсында өмір сүрген. Көптеген әңгімелерде Жиренше шешен Жәнібек ханның ақылшысы, досы ретінде көрсетілген.

Оқушылардың басым бөлігі:  Жиренше шешен туралы әңгімелерді, негізінен, үш салаға бөлуге болады. Біріншісінде ол Жәнібек ханның уәзірі, ақылшысы, досы ретінде бейнеленеді, екіншісінде ханның кемшіліктерін бетіне айтып, ақыл-парасатымен өзін оған мойындата білген әділ адам ретінде суреттелсе, үшіншісінде оның өз әйелі Қарашашпен, т. б. қарапайым халық бұқарасы өкілдерімен қарым-қатынасы көрсетілген.

Кейбір оқушылар: Жиренше  шешен – баршамыздың  рухани  болмысымыздың  алтын  арқауы  болып  табылады. Егемендікке  қол  жеткізіп, өзінің  өткеніне  көз  жібере  бастаған  қазақ   халқы  үшін  бабамыздың  қалдырған  гуманистік  ниеттегі  дидакти-калық  мұраларының  маңызы  өте  зор.  Өйткені  оның  осыдан  алты  ғасыр-дан  астам  уақыт  бұрын  айтқан  өсиет  қағидалары  мен  сын-ескертпелері  қоғамымыздың  бүгінгі  тыныс – тіршілігімен  де  жақсы  үйлесім  тауып  отыр.

 

Тілдік мақсат

Оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізе біледі. жүйелеп сөйлеуге жаттықтыру.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Жиренше шешен.

 

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

 

Талқылауға арналған тармақтар: Жиреншенің шешендігі.

 

 

 

Жазылым бойынша ұсыныстар:Жиреншенің нақыл сөздері.

 

Алдыңғы тақырып

Шешендік сөздердің көркемдік ерекшеліктері

                                                               Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

 

Басталуы

 

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ.Психологиялық дайындық

« Шаттық шеңбері» Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді.

         Ортасы

 

     « Тыңдалым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 « Оқылым»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

« Жазылым»

ІІІ. Жаңа сабақ

Ақын   мен  жыраудың  айырмашылығы  неде?

- Ақын – поэзиялық  туындыларды, өлең, жыр-дастан, поэмаларды  ауызша  айтып  не  жазып  шығаратын  өнер  иесі.

- Жырау - ірі  қоғамдық  мәселелерді  қозғайтын  толғау-жырларды  шығарып  айтушы, жыршы  болумен  қатар  ойшыл, ақылшы, көреген  сәуегей.

- Би – көпті  көрген, «көре-көре  көсем  болған», көкірек  көзі  қиядағыны  шалатын, ойы  орамды, көнені  ғана  көріп  қоймай, болашақты  да  тап  басып, әрдайым  халық  көңілінен  шығатын  жан.

- Шешен – ділмар, тапқыр, ресми  жиындарда  шығып  сөйлеуші, шешен  сөзге  шебер, ойға  жүйрік, тіл  мәдениетін  жан-жақты  игерген  аңғарымпаз  жан.

4. Би  мен  шешеннің  айырмашылығы  неде? Мысалмен  дәлелде

5. Шешендік  сөздердің  жанрлық  түрлері

- Балалар, шешендік  сөздер  мазмұнына  қарай  нешеге  бөлінеді?

- Шешендік  сөздер  мазмұнына  қарай   шешендік  арнау, шешендік  дау,шешендік  толғау  болып  үшке  бөлінеді.

Жиренше шешен-(1406-1473) халық арасына атақ даңқы кеңінен таралған айтулы шешен.              Қазақ хандығын құрған Жәнібек хан (15-16 ғасырлар) тұсында өмір сүрген, ақыл мен парасаттың үлгісі болған, шешен адам. Жиренше шешен кедей отбасынан шыққан. Ол ханның кеңесшісі, ақылшысы болған, Қазақ хандығын құруда ханға пайдалы кеңестер берген. Жиренше шешеннің атынан айтылған халықтың есінде сақталған аңыз-әңгімелер мен шешендік сөздер ел аузындағы мұралар. Жиренше шешен жайлы аңыздарда оның әйелі Қарашаш та ақылды әрі тапқыр ретінде көрініс тапқан.

Жиренше шешен – ақыл – парасатымен, тапқырлығымен аты аңызға айналған ділмәр шешен. Аңыз-әңгімелердің дерегі бойынша ол тарихта болған, әз Жәнібектің тұсында өмір сүрген. Көптеген әңгімелерде Жиренше шешен Жәнібек ханның ақылшысы, досы ретінде көрсетілген. Жиренше шешеннің атын біз ақылына көркі сай Қарашаш сұлумен де байланыстырамыз. Әңгімелердің ең көп тарағаны – Жиреншенің Қарашаш сұлуға үйленгені туралы - әңгімілер. Жиренше туралы әңгімелер қазақ фольклорында XV ғасырдан ба

winkwinkedsmileam
belayfeelfellowlaughing
lollovenorecourse
requestsadtonguewassat
cryingwhatbullyangry
Суреттегіні еңгізіңіз:*
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив